İstanbul’un ciğerine kazmayı saplamak için her zaman geçerli bir neden vardır. İstiklal caddesinin mermer döşemeleri, İSKİ’nin su boruları derken hemen her sosyoekonomik sınıftan İstanbullu yaş ve cinsiyet ayrımına uğramaksızın gayriresmî cambazlık lisanslarına sahip olur. Ancak şimdi bahsi geçecek olan kazıyı ve sonuçlarını ayrı bir yere oturtuyor, hayırlara vesile olmasını diliyoruz; keza Murat Belge, Bizans tarihinin sistematik şekilde kent kültüründen silindiğinden, tarihi kiliseler yerine bilumum otel, motel, hotel ve benzeri yapının yükseleceği projelerden dem vururken kentin metro çalışmaları nedeniyle Bizans’a ait pek çok kalıntı, bilinçli ya da bilinçsiz yok olan uzuvlarına direnircesine gün ışığına çıkıyor ve yeni yüzlerini gösteriyor.

Metro kazılarından çıkan kalıntılar önce Arkeoloji Müzesi’nde sergilendi; ancak özellikle Yenikapı’da antik liman bulunması üzerine kazılardan çıkan eserlerin tek sergilik bir etkinlikle sınırlandırılamayacağı anlaşıldı. Bu noktada İstanbul ikinci arkeoloji müzesine yakında kavuşacak.

Gelelim Yenikapı’ya… Burada çıkan eserler antik kazı dünyası için de eşine az rastlanır nitelikte. Bunun başlıca nedenlerinden biri antik limanlara tüm dünyada oldukça ender rastlanması. Zaten burada böyle bir ören yerinin keşfedilmesi üzerine çalışmalar önce 24 saat kesintisiz hale getirildi, sonra düşünülen toplam kazı süresinin üzerine çıkacağı söylentileri yayıldı. Onlarca arkeolojog ve yüzlerce işçinin geceli gündüzlü sürdürdüğü kazılar sayesinde Türkiye’de ilk kez bir arkeoloji çalışması gece de uygulandı. Üç vardiya halinde yürütülen çalışmalar sonucu ilk etapta 19 batığın çıkması büyük heyecan yaratmıştı. Tekne kalıntılarının sayısı en son 29’a yükseldi.

Haziran ayında Arkeoloji Müzesi’nde gerçekleştirilen sergide, kazılarda bulunan eserler görücüye çıksa da artık onların da daimi bir evleri olması için yeni bir projenin şart olduğu kesinleşti. Batıklarla beraber çok sayıda anfora ve sikkeye rastlanırken Konstantin’e ait olduğu düşünülen sur duvarları ile fırtına sonucu batmış tekneler de bulundu. M.Ö. 4. yüzyıla kadar giden eserlerin kimliği ise ancak ABD ve Türkiye’deki fosil araştırma merkezleri ile antropoloji ve veterinerlik fakültelerinden gelen sonuçlarla netleşecek.

İstanbul Arkeoloji Müzesi uzmanları, Teksas Üniversitesi'nden Prof. Cemal Pulak, İstanbul Üniversitesi Arkeoloji Bölümü'nden Prof. Sait Başaran'ın ortak çalışmalarıyla bulunan batıkların onarımlarının yapılmasının ardından Yenikapı istasyonunda oluşturulacak müzede sergilenecek.

Türkiye’nin en büyük arkeolojik kazı alanı haline gelen Yenikapı’nın yaya çıkışının kuzeyinde kilise, batısında bir Bizans yapısı, doğusunda Ortaçağ yelkenlileri bulundu; surun altından ise imparator ailesinin 'kaçış dehlizi' çıktı. Dünya yüzünde bugüne dek farklı dönemlerden yaklaşık bin batık bulunurken, İstanbul kazılar sayedinde bir anda batık zengini oldu. Ne diyelim, dört gözle Yenikapı’daki arkeoloji müzesini bekliyoruz.

Bu arada kısa bir not. Arkeologların kazılar için yeni hedefi Sulukule Four Seasons. Arkeologlar Sulukule'nin Bizans'ın en önemli yerleşim yerlerinden olduğunu belirtiyor. Sulukule yıkılıp yeniden yapılandırılmadan kazıların gerçekleştirilmesi gerektiğini bildiren bilim insanları "Türkiye'nin 1982'de imzalamış olduğu UNESCO Konvansiyonu, yeraltındaki arkeolojik varlıklar araştırılmadan yeni inşaat yapılamayacağı kuralını getiriyor. Bölgedeki kalıntılar hiç araştırılmadı. Bazı kaynaklara göre 569 -570 yıllarında inşa edilen Deuteron Sarayı'nın Sulukule'de olması yüksek bir olasılık.” diyor. Unutanlara hatırlatılır!

Sizin Fikriniz