Türkiye'de sahne sanatları alanında henüz tam kapasiteli bir sektörleşmeden bahsetmek için çok erken; ancak herkesin kendi yağında kavrulduğu dönemleri de yavaş yavaş geride bıraktığ ımızı söylemek mümkün. Pasta büyüdükçe, farklı örgütlenme biçimleri geliştirmek gerekiyor. İşte bu durumun farkına varan ve pozitif anlamda kullanan bir oluşum var: ÇGSG (Çağdaş Gösteri Sanatları Girişimi), 'Bağımsız Network' proje koordinatörü Şafak Uysal'dan dinleyin.

Türkiye’de sahne sanatları alanında henüz tam kapasiteli bir sektörleşmeden bahsetmek için çok erken; ancak herkesin kendi yağında kavrulduğu dönemleri de yavaş yavaş geride bıraktığımızı söylemek mümkün. Pasta büyüdükçe, farklı örgütlenme biçimleri geliştirmek gerekiyor. İşte bu durumun farkına varan ve pozitif anlamda kullanan bir oluşum var: ÇGSG (Çağdaş Gösteri Sanatları Girişimi) Bir meslek birliğinden çok, eleştirmeninden yöneticisine, kültür operatöründen yapımcısına, kuramcısından teknisyenine, eğitmeninden izleyicisine, ‘çağdaş gösteri sanatları’ başlığı ile tarif ettiğimiz alanın işleyişinde etkisi olan bütün aktörleri kapsayan bir üst yapı. Uzun lafın kısası, ortak kaynaklar geliştirmenin, hiyerarşileri kırmanın ve bu zeminde kendi rengini bulmanın zamanıdır.

ÇGSG nasıl bir oluşum, neyi hedefliyor?

ÇGSG, her şeyden önce gösteri sanatları alanında faaliyet gösteren, kâr amacı gütmeyen, sivil bir güç birliği. Merkezinde dansa, tiyatroya ve performansa çağdaş bir sahneleme anlayışı ile yaklaşan bağımsız koreograf, yönetmen, tasarımcı, topluluk ve oluşumlar yer alıyor. Temel hedefleri ise, Türkiye'de gösteri sanatlarının, çağın gereksinimlerine karşılık verebilecek bir şekilde yenilenmesine hizmet eden bir değişim ve dönüşüm hareketi başlatmak; bu hareketi, altyapısıyla buluşturarak sürekli kılmak.

Çağdaş gösteri sanatlarını nasıl tarif ediyorsunuz?

Çağdaşlık özünde zamandaşlığa atıfta bulunan bir tabir; bir şeylerle zaman kardeşi olmak, aynı zamanın çocuğu olmak, aynı zaman dilimini paylaşmak, hem-zaman olmak... Dolayısıyla ‘çağdaş’ derken, kategorik bir tanımdan ya da belli bir estetikten çok, zamanın koşullarıyla ilişkilenebilmekten bahsetmemiz gerekiyor. Çağdaş gösteri sanatlarını ‘yeni ifade biçimlerini araştıran, varolan kalıpları esneten, özgün, disiplinlerarası’ sahnelemeler olarak tarif ediyoruz. Ama bu tarif, amacını yitirip bir ‘yeni’ tapınmasına dönüşmek gibi bir tehlike de barındırmıyor değil. Bu tuzaktan sıyrılabilmek için, altta yatan ‘zamandaşlık’ kaygısına biraz daha incelikli yaklaşmak gerekiyor.

Çağdaş sanatın daha çok İstanbul odaklı bir gelişimi var… 

Eğer çağdaş sanatı çizgisi itibariyle belli, özellikle de kentli, hatta metropoliten bir kültürün ürünü olan bir estetikle ve stille özdeşleştirecek olursak, böyle bir konsantrasyon var. İstanbul, kaçınılmaz bir referans olarak ortada duruyor. Ama biz bu “İstanbul dışında çağdaş sanat yok” varsayımının bizi körleştirmesine izin vermemeye çalışıyoruz. Sanat üretiminin farklı koşullarda farklı formlarda ifade bulduğunu ve bunun da basbayağı çağdaş olabileceğini görmezlikten gelemeyiz. Zaten öteki türlü bir varsayımla yola çıkar ve Anadolu'da İstanbul Bienali'nden esintiler ararsak da, koskocaman bir sıfırla karşılaşırız. Halbuki İstanbul dışında da bir sanat üretimi var; kendi coğrafyası ve kendi zamanıyla etkileştiği sürece, bu sanat üretimi de çağdaştır; en fazla ihtiyaç duyabileceği şey ifadesini keskinleştirmek ve görünürlük kazanmak. Tabii bütün bunlara elverişli bir zemin yaratılabilmesi için, öncelikle İstanbul'u merkez alan ve Anadolu'ya ‘yüksek sanat’ götürerek Anadolu'nun ufkunu açmayı hedefleyen bir zihniyetin kademe kademe de olsa terk edilmesi gerek.

ÇGSG bünyesinde bir de ‘Bağımsız Bülten’ adında bir ajanda var. Nasıl işliyor bu ajanda? Kimler faydalanabiliyor?

Bağımsız Bülten, aylık bir çağdaş gösteri sanatları ajandası. Basitçe, ÇGSG üyelerinin dans, tiyatro ve performans alanlarındaki etkinliklerine, yurtiçi-yurtdışı ayrımı yapmadan, toplu bir bakış imkânı sunuyor. Üye olmak isteyenler www.bagimsizbulten.blogspot.com adresinden bilgi edinebilir.  fiubat ayında ilk sayısı hayata geçti ve ‘Çağdaş Gösteri Sanatlarında NEREDEN NEREYE?: Esteti.ka | Histori.ka | Politi.ka’ başlıklı sanat araştırmaları atölyesinin ilk ayağı olan Esteti.ka oturumu gerçekleşti. Serinin ikinci oturumu Histori.ka başığı ile (Esen Çamurdan, Yeşim Özsoy Gülan, Zeynep Günsür, Aylin Kalem, Beyhan Murphy ve Handan Ergiydiren Özer'in  katılımıyla), 19 Mart Çarşamba, 19.00'da, Roxy Etkinlik Platformu'nda ücretsiz gerçekleşecek. ‘Nereden Nereye?’ serisi bizim için çok büyük önem taşıyor;  18 kişilik bir konuşmacı kadro eşliğinde, Türkiye'de çağdaş dans, tiyatro ve performans alanlarındaki mevcut pratikleri ve sanatsal eğilimleri estetik, tarihsel ve politik bağlamlarda tartışmaya açıyoruz.

Devam etmekte olan ve yakın gelecekteki diğer projeler neler?

fiu anda devam etmekte olan üç tane projemiz var. Bunlardan bir tanesi proje liderliği santralistanbul'a ait olan, DirectLink adında bir AB projesi. Avrupa temelli sanat kurumları ve iletişim ağları ile İstanbul'a kıyasla daha dezavantajlı durumdaki şehirlerden kültür-sanat üreticileri arasında bir köprü kurulmasını hedef alıyor. ÇGSG bu projeye partner olarak katkıda bulunuyor ve fiule Ateş tarafından temsil ediliyor. İkincisi, Zeynep Günsür tarafından koordine edilen ve Açık Toplum Enstitüsü tarafından desteklenen bir sanat eğitimi projesi. Bu proje, daha önce ‘Uzun Yol’ ve ‘Dans Denizi’ gibi başka kültürlerarası projelerde yer almış Kuştepeli, Roman kökenli öğrencilerin takip ettiği, bu gençlerin dans ve tiyatro alanlarında profesyonelleşmesini sağlamaya yönelik altı aylık bir eğitim programından oluşuyor. Üçüncüsü ise Bağımsız Network – ki o da yine çağdaş gösteri sanatları alanında faaliyet gösteren bağımsız sanatçılar ve sanat oluşumları ile, İstanbul, Anadolu ve Avrupa'dan kültür-sanat aktörlerini bir araya getirmeyi hedefleyen bir kültür yönetimi ve kapasite geliştirme projesi. Hollanda Başkonsolosluğu'nun Matra/Kap Fonu ve Goethe Enstitüsü tarafından destekleniyor. Yakın gelecekte ise, geçen yıl Oyun Atölyesi'ne çapa atarak karşı yakaya uzanan ‘Sahne Sanatları’ Buluşması başlıklı festivalin, 2008-2009 sezonlarında sürdürülmesine yönelik çalışmalarımız var. Festival seçkisinin, ilköğretim kurumlarında ve üniversitelerde yürütülecek tanıtım ve atölye çalışmalarıyla zenginleştirilmiş bir formatta, İstanbul dışındaki şehirlerde dolaştırılması hedefliyoruz.

ÇGSG girişimini tarif edecek bir de dernek kurdunuz. Tüzel kişilik kazanmanın faydaları ne oldu? Derneğiniz hangi alanlarda faaliyet gösteriyor?

ÇGSG, iki katmanlı bir temele ayak basıyor. Bir katmanda çağdaş gösteri anlayışı ile ilişkilenen, bu anlayışla sahne işleri ortaya koyan, eğitim veren, yazan ve yöneten herkesi içine alan sivil, ve yapı itibariyle daha gevşek, bir platform var. Öbür katmanda ise bu platformu resmiyet gerektiren koşullarda temsil eden, platformdan doğan hararete şekil veren bir dernek yapısı mevcut. Tüzel kişilik kazanmak, platformu statü ve örgütlenme itibariyle ‘heves edip bir araya gelmiş bir insan yığını’ olmaktan çıkarıyor, bir cisim kazandırıyor. Platform ise derneğin kemikleşmekten uzak durmasını, dinamikliğini koruyarak sorgulayıcı vizyonuna sadık kalmasını sağlıyor.

ÇGSG’ye kimler, nasıl dahil olabilir?

Katılım meselesi çok büyütülecek bir durum değil. Normal şartlarda her dernekte olduğu gibi bir öneri-değerlendirme süreci işliyor; ya da bakıyorsunuz ortada katılımın lafı geçmiyorken bir projede beraber çalışmaya başlamışız bile. Sadece şu an, Bağımsız Network vesilesiyle temasa geçtiğimiz kişi, kurum ve kuruluşların yapısı çok fazla çeşitlilik gösterdiğinden dolayı, aceleci davranmamaya çalışıyoruz. Nisan ayının sonuna kadar, bu temasların hepsini bir araya getirdiğimiz sistematik bir veritabanı oluşturmaya ve tüm olası ortaklarımıza yer açacak şekilde en uygun formatın ne olduğunu çözmeye çalışacağız. 

Histori.ka

Roxy Etkinlik Platformu,

19 Mart 19.00

(0212) 249 12 83

Sıraselviler Caddesi Aslanyatağı Sokak 5, Beyoğlu.

Sizin Fikriniz